lشاهده و بوجود آمدن علائم آسم به دلیل انجام فعالیت ورزشی شدید و طولانی مدت که فشار زیادی بر بدن وارد می کند و به نام آسم ورزشی (exercise induced asthma) معروف است. حال باید بدانیم که ورزش چگونه باعث آسم می شود؟ علائم آسم ورزشی چیست و راه درمان آسم ورزشی چگونه است؟ و همچنین ورزش های مفید برای آسم کدامند؟

آسم ورزشی همانطور که از نام آن می‌توان فهیمد، ناشی از ورزش سخت، سنگین و طولانی مدت همراه با اعمال فشار زیاد بر بدن است. بیشتر افراد مبتلا به آسم مزمن، نشانه‌های عود کردن آسم را هنگام ورزش مشاهده کرده‌اند. اگرچه بعضی افراد هم که مبتلا به آسم نیستند نیز این حالت‌ها را زمان ورزش تجربه می‌کنند.


ورزش چگونه باعث آسم می‌شود؟

در تنفس عادی، گذرگاه نای باعث گرم و نمناک شدن اکسیژن وارد شده می‌شود. بیشتر افرادی که زمان فعالیت از راه دهان نفس می‌کشند، هوای سرد و خشک تری را استنشاق می‌کنند. در آسم ورزشی، ماهیچه‌های اطراف راه تنفسی که نسبت به تغییرات دما و رطوبت حساس هستند با انقباض خود واکنش نشان می‌دهند. این انقباض باعث تنگ شدن راه تنفسی شده و در نتیجه عود کردن آسم را در پی دارد.
 

علائم آسم ورزشی چیست؟

نشانه‌های افت آسم ۵ تا ۲۰ دقیقه بعد از شروع و یا ۵ تا ۱۰ دقیقه بعد از اتمام ورزش مشاهده می‌شوند. اگر به هر یک از این حالات دچار شده اید به پزشک مراجعه کنید.
  • سرفه کردن
  • تنگ شدن قفسه سینه
  • خس خس کردن
  • تنفس کوتاه و مقطُع
  • خستگی غیرعادی هنگام ورزش

پزشکان به افرادی که ورزش می‌کنند توصیه می‌کنند تا چنانچه علائم خاصی را در حین ورزش مشاهده کردند که عادی نبود حتما به پزشک مراجعه کنند و توصیه‌های او را جدی بگیرند.

این علایم را به دو مرحله زودرس و دیررس می‌توان تقسیم کرد.

علایم زودرس که ظرف نیم تا یک ساعت بعد از شروع ورزش بروز می‌کنند، شامل سرفه (شایع‌ترین)، تنگی نفس، خس‌خس سینه، کهیر، احساس کم انرژی بودن و ناتوانی ورزشکار، درد پهلو و گاهی افت فشار خون است.

علایم دیررس که چند ساعت بعد از ورزش بروز می‌کنند شامل سردرد، تهوع و استفراغ، درد پهلو و درد شکم (به‌خصوص در کودکان) است.

در زمان ابتلا به عفونت های تنفسی مثل سرماخوردگی و یا آلرژی های تنفسی، ورزش نکنید.

از دیگر علائم آسم ورزشی احساس تنگی در ناحیه قفسه سینه و خستگی بیش از حد در زمان ورزش و حتی چند ساعت پس از پایان آن می باشد.

پس هر فردی که به دنبال ورزش به یکی از علایم فوق مبتلا شد، باید به بیماری آسم ناشی از ورزش شک کند و با مراجعه به پزشک متخصص و در صورت صلاحدید پزشک، تست‌های تنفسی (اسپیرومتری) را انجام دهد.


آیا به خاطر آسم باید از ورزش دوری کرد؟

خیر. نباید به خاطر آسم از فعالیت بدنی پرهیز کنید. با به کار گیری چند نکته ساده می‌توانید از عود کردن آسم جلوگیری کنید و به ورزش خود ادامه دهید. این را بدانید که حتی قهرمانان المپیک هم با آسم مقابله می‌کنند.


چگونه می‌توان از آسم ورزشی جلوگیری کرد؟

استفاده از اسپری تنفسی و برونکودیلاتور (یک نوع اسپری تنفسی که باعث شل شدن عضلات در راه تنفسی و افزایش جریان هوا به ریه‌ها می‌شود) قبل از ورزش می‌تواند آسم ورزشی را کنترل و از عود کردن آن جلوگیری کند. دارو‌های کنترل کننده آسم عبارتند از: آگونیست-بتا ۲ کوتاه مدت مثل آلباترول (نوعی برونکودیلاتور) که باید ۱۰ دقیقه قبل از شروع ورزش مصرف شود و اسپری ایپراتروپیوم بروماید (برای رفع اسپاسم نایژه) و البته قرص ملوکاست برای درمان آسم طولانی مدت. این دارو‌ها می‌توانند از انقباض راه تنفسی جلوگیری کرده و به کنترل آسم کمک کنند. کنترل آسم به طور کلی می‌تواند از عود کردن آن جلوگیری کند.
 
علاوه بر استفاده از دارو، گرم کردن قبل از ورزش و سرد کردن بعد از ورزش به جلوگیری از آسم ورزشی کمک می‌کند. افراد مبتلا به آسم و یا آلرژی باید زمان گرده افشانی گیاهان و روز‌های سرد و زمانی که هوا آلوده است ورزش را محدود کنند. بیماری‌های مسری مثل آنفولانزا- سرماخوردگی و سینوزیت باعث پیشرفت آسم می‌شوند. زمانی که مریض هستید بهترین کار این است که ورزش را خیلی کم و محدود کنید.
 

ورزش‌های مفید برای آسم کدام اند؟

برای این افراد ورزش‌هایی با بازه زمانی کوتاه و تناوبی با اعمال زور کم مثل والیبال، ژیمناستیک، بیس بال، پیاده روی و کشتی کارآیی بهتری دارند. ورزش‌هایی که بازه زمای طولانی‌تر و نیازمند اعمال زور و فشار بیشتری هستند مانند فوتبال، دو استقامت، بسکتبال و همچنین ورزش‌هایی که در هوای سرد انجام می‌شوند مانند هاکی و اسکیت روی یخ، اسکی برای افراد مبتلا به آسم مناسب نیستند. شنا یکی از ورزش‌های استقامتی است که به خاطر فضای گرم و مرطوب استخر برای مبتلایان آسم مناسب است. داشتن یک زندگی پویا حتی با وجود آسم هم به لحاظ روحی و هم به لحاظ جسمی اهمیت به سزایی دارد.
 

چند راه برای جلوگیری و درمان آسم ورزشی:

● قبل از شروع ورزش از دارو و اسپری تنفسی استفاده کنید.
● قبل از شروع فعالیت، بدن را گرم و بعد از پایان بدن را به آرامی سرد کنید.
● اگر هوا سرد است در منزل ورزش کنید و یا دهان و بینی را با ماسک بپوشانید.
● اگر آلرژی دارید زمان گرده افشانی گیاهان بیرون نروید همچنین در هوای آلوده اصلا ورزش نکنید.
● زمانی که مریضی عفونی-ویروسی دارید ورزش را محدود کنید.
● در حدی که برای شما مناسب است ورزش کنید.
به خاطر داشته باشید که آسم نباید مانع فعالیت فیزیکی شما شود. با تشخیص درست و درمان مناسب آسم، می‌توانید بدون نگرانی از عود آسم از برنامه‌های ورزشی نهایت استفاده را ببرید.
 
جدی نگرفتن آسم ممکن است منجر به بروز بیماری‌های قلبی عروقی شدید شود، اما با معاینه توسط پزشک و رعایت دستورات پزشکی، می‌تواند فرد تمرینات ورزشی تجویز شده و متناسب با سلامت خود را انجام دهد و درگیر عوارض بیماری‌های مختلف نشود.

 

منبع: ستاره